Ankara
Ankara, Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti ve İstanbul'dan sonra ikinci büyük şehridir. Eski adı Angora olan şehrin nüfusu 2005 verilerine göre 4.319.167 (il nüfusu 5.153.000) olup, rakımı 950 metredir.
M.Ö. 12. yüzyılda Hititler dönemindeki ismi Ankuwash olan şehir, Galat ve Roma İmparatorluğu döneminde Ancyra olarak anılmış, Hellenistik çağ ve Doğu Roma İmparatorluğu döneminde Ἄγκυρα Ánkyra ismini almıştır. Şehrin kimliğine katkı yapan tarihi eserlerin başında otantik çevresi ile şehrin hemen her yerinden görülebilen Ankara Kalesi gelir.
Anadolu'nun merkezindeki İç Anadolu Bölgesi'nde bulunan bulunan Ankara Ankara ilinin de merkezidir. Ankara önemli bir endüstri ve ticaret şehridir. Türkiye devletinin merkezidir ve tüm yabancı ülke elçiliklerine ev sahipliği yapar.
Şehir Ankara keçisi ve bu keçiden üretilen tiftik, emsalsiz Ankara kedisi, balı, bölgeye özel üzümleri ve beyaz Ankara tavşanı ile ünlüdür.
Ankara, yazılı tarih boyunca Galatlar ve Türkiye Cumhuriyeti olmak üzere iki devlete başkentlik yapmıştır.
Ankara ve çevresinin tarihi Bronz Devri'ndeki Hatti Uygarlığı'na kadar gider. M.Ö. 2000 yıllarında Hititler bölgenin hakimi durumuna gelmiş ve onları sırası ile Frigyalılar, Lidyalılar ve Persler izlemiştir. M.Ö. 3. yüzyılda, bir Kelt ırkı olan Galatların Ankara'yı başkent yapması ile Ankara tarihte ilk defa başkent olmuştur.
M.Ö. 25 yılında İmparator Augustus şehri Galatya krallığıyla beraber Roma İmparatorluğu'na bağlamıştır.[kaynak belirtilmeli] Ankara ayrıca o dönemlerde denizcilikte kullanılan çapalarının yapıldığı bir yerdi.[kaynak belirtilmeli]
7. ve 8. yüzyıllarda İslamiyet'in yükselişi ile birlikte şehir Pers ve Arap akınlarına maruz kalmıştır. Şehir 871-893 tarihleri arasında birkaç kez el değiştirir. 1071 yılında, Selçuklu sultanı Alparslan Malazgirt savaşı ile Anadoluyu Türklere açmış ardından 1073 yılında Ankarayı fethetmiştir.[kaynak belirtilmeli] Şehri daha sonra ordunun ulaşım yolları üzerinde bir merkez ve doğal kaynaklardan yararlanma amaçlı kullanmıştır.
1127'de şehir kesin olarak Türk Ahiler hakimiyetine girer ve adı Ankyra adının Türklerce bozuk söylenişi ile "Engürü", "Engüriye" olur.[kaynak belirtilmeli] Şehrin adı, 19. yüzyıla ait Batı kaynaklarında Angora olarak söylenmiştir. 1402'de Yıldırım Bayezid ve Timurlenk arasındaki Ankara Savaşında şehir kısa bir süre Moğol hakimiyetinde kalır. Ancak 1414'de kesin olarak Osmanlı İmparatorluğu hakimiyetine girer.
Anadolu Medeniyetleri Müzesinde sergilenen bazı Hitit eserleri
Osmanlı İmparatorluğunun yenilgisi sonrası başkent İstanbul ve Anadolunun büyük kısmı müttefik ülkeler tarafından Birleşik Krallık, Fransa, İtalya ve Yunanistan arasında pay edilmek amacıyla işgal edilir.[kaynak belirtilmeli] Türkler sadece İç Anadoluda küçük bir bölgede tutulmak istenir. Bu duruma karşı Milli kurtuluş hareketinin önderi Kemal Atatürk, 1920'de karargahını Ankarada kurdu. Kurtuluş savaşının kazanılmasının ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Türk Devleti'nin başkentinin neresi olacağı konusu tartışılmaya başlanır. İsmet Paşa'nın TBMM'ye sunduğu Ankara'nın başkent olması yolundaki yasa teklifi kabul edilir ve 13 Ekim 1923 günü Ankara, Türk Devleti'nin başkenti olur. O günlerde Avrupa'dan şehir mimarları getirilerek bugünkü modern Ankara'nın temelleri atılır.
İsmet Paşa'nın Ankara'nın başkent olması yönündeki yasa teklifinde;
-
Ankara'nın askeri ve siyasi yönden güvenli bir ortamda olması,
-
Ankara'nın ulaşım yolları üzerinde bulunması,
-
Ulusal Mücadele Dönemi'nde önemli bir rol üstlenmiş olması
gibi gerekçeler belirtilmiştir. Ankaranın yeni kurulmuş olan Türkiye Cumhuriyetinin başkenti olması ardından, yeni bir oluşumla şehir Ulus adı altında eski şehir , ve Yenişehir bölgesi olarak kültürel olarak ayrılabilir hale geldi. Ulus bölgesi Roma, Bizans, ve Osmanlı tarihini yansıtan binalar ve dar sokaklara sahip iken Kızılay Meydanını da içerip çevresinde kurulmuş olan yenişehir bölgesinde geniş sokak ve caddeler, oteller, sinema ve tiyatrolar , alışveriş merkezleri, ve yüksek binalar göze çarpar. Devlet daireleri ve elçilikler de genelde bu alana yakın olan çankaya semtindedir.
Coğrafya
Ankara, doğuda Kırşehir ve Kırıkkale; batıda Eskişehir; kuzeyde Çankırı; kuzeybatıda Bolu ve güneyde Konya ve Aksaray illeri ile çevrilidir.
Ankara, Orta Anadolu'nun kuzeybatısında bulunan Kızılırmak ve Sakarya nehirlerinin kollarının oluşturduğu ovalarla kaplı bir bölgedir. Bu bölgede orman alanları ile step ve bozkır alanlarını bir arada görmek mümkündür.
Akarsu boylarında sıralar halinde görülen iğde, söğüt ve kavak ağaçları step içerisinde yer alır. Ankara çevresinde plato üzerinde yükselen münferit dağlar ile kuzeydeki dağlık sahada ise yağışlardaki artış yüzünden orman örtüsü kendini belli etmeye başlar.
İklim
Güneyde İç Anadolu ikliminin bariz özellikleri olan Kara iklimi, kuzeyde ise Karadeniz ikliminin ılıman ve yağışlı halleri görülebilir. Kara ikliminin hüküm sürdüğü bu bölgede kış sıcaklıkları düşük, yaz ise sıcak geçer.
Ilıman iklim kuşağındaki Ankara'da kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar ise sıcak ve kurak kara iklimi görülür. Yağışlar en çok ilkbahar mevsimindedir. Gece ile gündüz, yaz ile kış mevsimi arasında önemli sıcaklık farkları bulunur. En sıcak aylar Temmuz (ortalama 23,1 ) ve Ağustos (ortalama 23,3° ), en soğuk aylar ise Ocak (ortalama -0,3°) ve Şubat (ortalama -1° ) olarak belirlenmiştir. Kırkbeş yılın nisbi nem ortalaması %60'tır.[kaynak belirtilmeli]
Şehirde son yıllarda yağış oranı önceki yıllara göre azalış göstermiştir. Bu durumun küresel ısınma ile direkt ilgili olduğu bilim adamlarınca öne sürülmektedir.
Ulaşım
Şehrin kuzeyinde yer alan Esenboğa Uluslararası Havalimanı şehre havayolu ile giriş çıkışı sağlayan en önemli noktadır. 2006 yılında tamamen yenilenip kapasitesi ve işlevi günümüz ve gelecek yıllara hitap edilen havalimanı halen dünyanın sayılı modern havalimanları arasında gösterilmektedir. Bir başka özelliği ise iç ve dış hatların tek binada buluşmasıdır. Limanı şehir merkezine bağlayan yol da yakın zamanda elden geçirilerek transferlerin daha güvenli ve hızlı yapılması sağlanmıştır. Alandan şehire Havaş otobüsleri ve taksi ile ulaşım mümkündür. Ayrıca özel aracınızla ulaşıp dönüşe dek bırakabileceğiniz çok kapasiteli kapalı otopark da alanda hizmet vermektedir. Havayolu ile şehre ulaşmanın bir başka yolu da ordunun hizmetindeki Etimesgut askeri havalimanıdır. Bu havaalanı sivil uçuşlar için kullanılmasa da gerektiğinde alternatif olarak kullanılabilmektedir.
Şehre giriş çıkışlarda ikinci önemli yer ise Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi kısaca AŞTİ'dir. Avrupanın en büyük otobüs terminalleri arasında yer alan tesislerde restoranlar, emanet, büfeler ve firmalar için servis istasyonları da bulunur. Tesislerin Ankaray bağlantısı olduğu gibi yeterli sayıda taksi servisi de vardır.
Tren yolu ile giriş çıkışta en önemli yer Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Ankara Garı'dır. Burası aynı zamanda ülkenin doğusu ile batısının ayrıldığı noktadır. Halihazırda ülkenin dört bir yanına ve banliyölere buradan tren seferleri düzenlenmektedir. Eskişehir üzerinden şehri İstanbul'a bağlayacak olan hızlı tren projesi ise yapım aşamasında olup 2009 yılında hizmete girmesi planlanmaktadır.
Şehir içi ulaşımda son zamanlarda en yoğun taşımacılık Ankara metro ağı ile yapılmaktadır. EGO Genel Müdürlüğü tarafından işletilen Ankara metrosu günde yaklaşık 300,000 yolcu taşımaktadır.[kaynak belirtilmeli] Metro ağında halihazırda Metro ve Ankaray adı altında iki ayrı taşıma sistemi çalışmaktadır. Ankaray Metroya göre daha hafif bir raylı sistemdir. Ağ halen süren çalışmalarla şehrin dört bir yanına ulaşma hedefine doğru gitmektedir.
Günlük ulaşımda ayrıca belediye tarafından işletilen otobüsler ile özel olarak işletilen dolmuşlar da kullanılmaktadır. Otobüsler şehrin en ücra köşelerine kadar hizmet vermektedir. Belediyeye ait araçlarda manyetik kontörlü kartlar kullanılmaktadır. Özel araçlarda ise nakit kullanılmaktadır.
Şehirde taksi sayısı da halkın ihtiyacını karşılayacak düzeydedir ve 24 saat hizmet vermektedir. Saat 24 ile sabah 6 arası taksiler zamlı tarife uygulamaktadır.
Kaynak; Wikipedia - Özgür Ansiklopedi - tr.wikipedia.org |